Home // Flora en Fauna // Landslakken

Landslakken

Boerenknoopje (Discus rotundatus)
Boerenknoopje (Discus rotundatus)

Een veel gehoorde zin van de tuinierende mens is: “Ze eten mijn planten op!” ‘Ze’, dat verwijst naar de slakken die zich tegoed doen aan de overvloedig aangeplante hosta’s en andere groene lekkernijen. Wat veel mensen niet weten: er bestaat nogal wat variatie in landslakken (in Nederland > 100 soorten). Dit zijn alle weekdieren, met of zonder huisje, die een voornamelijk terrestrische levenswijze hebben.

Rotterdam is opvallend rijk aan slakkensoorten. De gewone soorten als Gewone haarslak Trochulus hispidusGewone tuinslak Cepaea nemoralis, Gevlekte akkerslak  Deroceras reticulatum en Dwergpuntje Punctum pygmaeum zijn in stedelijk gebied alom te vinden. Een aantal milieus in de gemeente leent zich bij uitstek als slakkenbiotoop, elk met een aparte soortgemeenschap. Zo heeft het zoetwatergetijdemilieu op het Eiland van Brienenoord en Ruigeplaatbos een eigen slakkenfauna. De Oeverloofslak Pseudotrichia rubiginosa, Dikke korfslak Vertigo antivertigo en, hoe kan het ook anders, de Knotwilgslak Clausilia dubia vinden we er. Landelijk bezien zijn deze gebieden met getijde schaars, Europees zelfs ronduit bijzonder. Dat geldt evenzeer voor de slakkenfauna, aangezien ze aangepast moeten zijn aan het hoog dynamisch milieu van overstroming en droogvallen.

De duinen van Hoek van Holland verdienen ook apart vermeld te worden. De kalkrijke duinen van Zuid-Holland zijn van oudsher interessante gebieden voor landslakken. Vermeldenswaardig voor de Hoekse duinen zijn, ondanks hun geringe grootte, het Genaveld tonnetje Lauria cylindracea en diverse soorten korfslakken (onder meer Tandloze korfslak Columella edentula en Nauwe korfslak Vertigo angustior). Ook de populatie van de opvallende Wijngaardslak Helix pomatia, bekend van menukaart en natuurwetgeving, is het noemen waard.

duinslak (Cernuella spec.)

Aan de andere kant van de Nieuwe Waterweg treffen we een andere milieu aan, met daarbij de karakteristieke slakkensoorten. Hier liggen, tussen de industrieën van Botlek, Europoort en beide Maasvlaktes, groene leidingstroken en braakliggende, zandige ruigtes waar min of meer ruimte is voor natuur. Het zijn uitgestrekte, ’s winters vochtige, ’s zomers droge, sterk zonbeschenen vlaktes. De Kleine karthuizerslak Monacha cartusiana en maar liefst vier soorten duinslakken Cernuella spec. zijn er gevonden. Deze laatste zitten vaak opvallend hoog in de vegetatie, op uitgebloeide grassen of teunisbloemen. Daarnaast is de Fijngeribde grasslak Candidula gigaxii een opvallende leidingstrokenslak.

Tot slot is Rotterdam voorzien van enkele uitheemse, ingeburgerde soorten die juist in urbaan gebied lijken voor te komen. In dit rijtje passen Gekielde loofslak Hygromia cinctella, Lichte aardslak Limacus flavus en Griekse duinslak Cernuella cisalpina. Deze soorten duiken snel op wanneer een terrein tijdelijk in onbruik is.

Van de bekende Rotterdamse soorten staan 11 soorten op de Rode lijst van de Nederlandse landslakken. Ze zijn bedreigd of kwetsbaar. Daarnaast is een aantal Europees beschermd. De overheid wordt  geacht de verantwoordelijkheid voor deze soorten te dragen. Reden genoeg om aandacht te geven aan de (land)slakken, ook de dieren van enkele millimeters groot.